Pregled stanja pred operaciju

Category: Prijepolje Published Date Written by Demir Podbicanin Hits: 662

Snage NOVJ iskoristile su vojnicke posledice problema pred koje je nemacku komandu stavila kapitulacija Italije 8. septembra 1943. Ovaj dogadjaj izazvao je takodje i talas borbenog entuzijazma u narodu, što je dovelo do masovnog priliva novih boraca u jedinice NOVJ.

Krajem septembra i pocetkom oktobra jedinice Druge proleterske divizije razbile su lokalne snage cetnika i muslimanske milicije u Sandzaku i severnoj Crnoj Gori, prinudivši italijanske jedinice da predju na njihovu stranu. Tako je nastala prostrana slobodna teritorija koja je ukljucivala Focu, Pljevlja, Prijepolje, Novu Varoš, Berane, Bijelo Polje i Andrijevicu.

U tom periodu jedinice novoosnovanog Treceg korpusa NOVJ uspešno su okoncale Prvu tuzlansku operaciju protiv snaga NDH i Nemaca. Operacija je okoncana posedanjem Tuzle, Zvornika, Bijeljine, Bosanskog Šamca, Gradacca i veceg broja manjih mesta.

U istom periodu Mihailovic je izvršio koncentraciju svojih snaga i otpoceo nastupanje iz Srbije u istocnu Bosnu. Snage JVuO su potisle nemacko-domobranske snage, zaposele Višegrad i nastavile nastupanje prema Rogatici. Na ovaj prodor Vrhovni štab NOVJ reagovao je angazovanjem Pete krajiške divizije iz centralne Bosne koja je potisla cetnike, zaposela Višegrad i Priboj i nastavila pritisak prema Uzicu.

Na taj nacin stvorena je prostrana i povezana slobodna teritorija pod kontrolom NOVJ od reke Save do Prokletija. U toj oblasti popunjavane su jedinice i nastajale nove, nastali su organi vlasti i vršena je propaganda u narodu.

Za nemacke snage na Balkanu ova slobodna teritorija predstavljala je bitan problem zbog svoje velicine, pritiska koji su jedinice sa te teritorije vršile na saobracaj u dolini Bosne, kao i zbog opasnosti da posluzi kao osnovica za prodor u pravcu Jadrana i u pravcu vitalnih saobracajnica u dolini Morave. Usled nedostatka raspolozivih snaga, tokom novembra 1943. godine Nemci su bili u stanju da preduzmu samo jednu ogranicenu operaciju kojom su ovladali Zvornikom i Tuzlom (11. novembra), radi stvatranja povoljnije operacijske osnovice. Sabiranje snaga za obuhvatnu operaciju okoncano je prvih dana decembra 1943. godine.